ఆర్పశ్చిమాసియాలో భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత కారణంగా భారతదేశ స్థూల ఆర్థిక బలాన్ని ఎలా కొలుస్తారో మళ్లీ అంచనా వేయవలసి వస్తుంది.
మార్చి 2026 నాటికి, ఈ అస్థిరత క్రియాశీల స్థూల ఆర్థిక ఒత్తిడిగా మారింది. రూపాయి మారకం విలువ రికార్డు స్థాయికి పడిపోయింది డాలర్‌కు ₹95, భారత బాస్కెట్ ముడి చమురు $156.29కి చేరుకుంది ప్రతి బ్యారెల్‌కు, మరియు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా అస్థిరతను కలిగి ఉండటానికి బిలియన్ల డాలర్ల విదేశీ మారక నిల్వలను మోహరించింది. అటువంటి పరిస్థితులలో, బలమైన త్రైమాసిక GDP ప్రింట్లు దేశీయ కార్యకలాపాలను సంగ్రహిస్తాయి, అయితే ఇంధన దిగుమతులు, షిప్పింగ్ మార్గాలు మరియు ఆర్థిక బఫర్‌లకు సంబంధించిన దుర్బలత్వాలను తరచుగా పట్టించుకోవు.
ఈ నేపథ్యంలో, భారతదేశం అద్భుతమైన స్థూల ఆర్థిక వైరుధ్యంతో బడ్జెట్ అనంతర సీజన్‌లోకి ప్రవేశించింది. హెడ్‌లైన్ సూచికలు పటిష్టంగా ఉన్నాయి: స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా Q3 FY26 GDP వృద్ధిని 8.1 శాతంగా అంచనా వేసింది, పబ్లిక్ క్యాపిటల్ వ్యయం GDPలో 4 శాతానికి దగ్గరగా ఉంది మరియు FY27 నాటికి 4.3 శాతం లోటు దిశగా ఆర్థిక ఏకీకరణ చెక్కుచెదరకుండా ఉంటుంది. అదే సమయంలో, బాహ్య బఫర్‌లు బలహీనపడుతున్నాయి. విదేశీ మారక నిల్వలు ఇటీవలి గరిష్ట స్థాయి నుండి సుమారు $709.76 బిలియన్లకు క్షీణించాయి, అయితే వివాదం ప్రారంభమైన తర్వాత $8 బిలియన్లకు పైగా విదేశీ పోర్ట్‌ఫోలియో ప్రవాహాలు కరెన్సీ ఒత్తిడిని తీవ్రతరం చేశాయి.
ఇంకా ఆదాయం డైనమిక్స్ బలహీనంగా ఉన్నాయి. వాస్తవ వేతనాలు అణచివేయబడ్డాయి, గృహ బాధ్యతలు GDPలో దాదాపు 41 శాతానికి పెరిగాయి మరియు ప్రైవేట్ పెట్టుబడి రాష్ట్రం యొక్క కాపెక్స్-నేతృత్వ విస్తరణలో వెనుకబడి ఉంది.
ఈ వైవిధ్యం భారతదేశ ఆర్థిక నిర్మాణంలో లోతైన మార్పును ప్రతిబింబిస్తుంది: రాబడి తేలడం అనేది లావాదేవీ-సంబంధిత పన్నుల ద్వారా ఎక్కువగా నడపబడుతుంది, అయితే వ్యయం మూలధన నిర్మాణం వైపు వంగి ఉంటుంది. స్థిరమైన ప్రపంచ వాతావరణంలో ఈ మోడల్ వృద్ధిని కొనసాగించగలదు, అయితే ఇంధన మార్కెట్లు అస్థిరంగా మారినప్పుడు, దాని మన్నిక అనేది ఆర్థిక ఆదాయాలు, వినియోగం మరియు పెట్టుబడి బాహ్య వస్తువుల షాక్‌లను తట్టుకోగలదా అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ఆదాయ వ్యవస్థలో మార్పులు
అస్థిర ప్రపంచ వాతావరణంలో భారతదేశ ఆదాయ నిర్మాణం మరింత ముఖ్యమైన మార్గాల్లో మారుతోంది. FY16-20లో GDPలో 8.5 శాతం నుండి FY22-FY25 (PA)లో రెవెన్యూ రాబడులు దాదాపు 9.1 శాతానికి పెరిగాయి, అయితే ఈ పెరుగుదల ఆదాయపు పన్నును విస్తరించడం కంటే పునఃసంయోగాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. కేంద్ర బడ్జెట్ 2026–27 అంచనాల ప్రకారం స్థూల పన్ను ఆదాయం ₹44.04 లక్షల కోట్లు, అయినప్పటికీ ఇప్పుడు చాలా తేలికైనది లావాదేవీ-అనుసంధాన ఛానెల్‌ల నుండి వస్తుంది. FY25లో GST వసూళ్లు ₹22.8 లక్షల కోట్లకు చేరుకున్నాయి, ఆర్థిక మరియు సరిహద్దు లావాదేవీలపై విధించే పన్నులు కూడా విస్తరించాయి.
ఎక్కువ మంది కార్మికులు స్థిరమైన చెల్లింపు ఉపాధికి మారినప్పుడు ప్రత్యక్ష పన్నులు సాధారణంగా విస్తరిస్తాయి. తత్ఫలితంగా, ఆదాయ వృద్ధి ఎక్కువగా ఆదాయం పెరగడం కంటే ఆర్థిక లావాదేవీల పరిమాణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
రవాణా ఖర్చులను పెంచే మరియు గృహ వ్యయాన్ని కుదించే బాహ్య షాక్‌లు ముఖ్యంగా ఇంధన ధరల పెరుగుదల లావాదేవీలను త్వరగా నెమ్మదిస్తుంది. అటువంటి పరిస్థితులలో, కార్యాచరణ-అనుసంధాన పన్నులపై ఆధారపడే ఆర్థిక నమూనా వినియోగం, వాణిజ్యం మరియు ఆర్థిక మార్కెట్ల ద్వారా అలలు చేసే భౌగోళిక రాజకీయ అంతరాయాలకు మరింత సున్నితంగా మారుతుంది.
గత షాక్‌ల సమయంలో ఈ దుర్బలత్వం స్పష్టంగా కనిపించింది. మహమ్మారి సమయంలో, అంచనా వేసిన మరియు వాస్తవమైన GST ఆదాయాల మధ్య అంతరాలు పెరగడం వల్ల 2020 మరియు 2022 మధ్య రాష్ట్రాల ఆదాయ లోటును భర్తీ చేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ₹2.69 లక్షల కోట్లకు పైగా రుణం తీసుకోవలసి వచ్చింది.
చమురు ధరల పెరుగుదల యొక్క ప్రభావాలు
భారతదేశం యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థ నిర్మాణాత్మకంగా చమురు ధరల అస్థిరతకు గురవుతూనే ఉంది. దేశం దాని ముడి చమురులో దాదాపు 85-87 శాతం దిగుమతి చేసుకుంటుంది, ఇది ప్రత్యక్ష స్థూల ఆర్థిక ప్రసార ఛానెల్‌ని నేరుగా బాహ్య శక్తికి దెబ్బతీసేలా చేస్తుంది.
ముడి చమురు ధరలలో బ్యారెల్‌కు $10 పెరుగుదల వినియోగదారుల ధరల సూచీ ద్రవ్యోల్బణాన్ని దాదాపు 0.2 శాతం పాయింట్ల మేర పెంచుతుందని, కరెంట్ ఖాతా లోటును సుమారు $9–10 బిలియన్ల (GDPలో 0.4 శాతం) పెంచవచ్చని మరియు పాక్షికంగా గడిచిన పరిస్థితుల్లో GDP వృద్ధిని దాదాపు 0.5 శాతం తగ్గించవచ్చని అనుభావిక అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. చమురు షాక్‌లు ఆర్థిక వ్యవస్థ ద్వారా కూడా ప్రచారం చేయబడతాయి: అధిక శక్తి ఖర్చులు ఎరువులు మరియు LPG సబ్సిడీ అవసరాలను పెంచుతాయి, రవాణా మరియు లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులను పెంచుతాయి మరియు ద్రవ్యోల్బణం-సంబంధిత వ్యయాన్ని పెంచుతాయి.
ఇటీవలి విధాన ప్రతిస్పందనలు ఈ ప్రసారాన్ని వివరిస్తాయి. ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దండయాత్ర తర్వాత, భారతీయ ముడి బాస్కెట్ 2019లో బ్యారెల్‌కు సుమారు $59 నుండి 2022 మధ్యలో $120కి పెరిగింది.
ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడానికి, ప్రభుత్వం నవంబర్ 2021 మరియు మే 2022 మధ్య పెట్రోల్ మరియు డీజిల్‌పై కేంద్ర ఎక్సైజ్ సుంకాలను ఒక లీటరుకు ₹13 మరియు ₹16 చొప్పున తగ్గించింది, ఫలితంగా ₹2.2 లక్షల కోట్ల ఆదాయ నష్టం వాటిల్లిందని అంచనా. అదే సమయంలో, ఎనర్జీ-లింక్డ్ సబ్సిడీలు విస్తరించాయి, ఎరువుల మద్దతు బాగా పెరిగింది మరియు మొత్తం ఇంధన సబ్సిడీలు దాదాపు ₹3.2 లక్షల కోట్లకు చేరుకున్నాయి.
పశ్చిమాసియాలో కొనసాగుతున్న సంఘర్షణల మధ్య, చమురు ధరలు సగటున బ్యారెల్‌కు $100 ఉంటే, భారతదేశ కరెంట్ ఖాతా లోటు GDPలో దాదాపు 0.7-0.8 శాతం నుండి దాదాపు 1 శాతానికి పెరగవచ్చని ICRA అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి, అయితే అధిక సబ్సిడీ మరియు పరిహారం అవసరాల కారణంగా ప్రభుత్వ వ్యయం రూ.3.6 ట్రిలియన్లు పెరగవచ్చు. శక్తి షాక్‌లు ఏకకాలంలో బాహ్య అసమతుల్యతలు మరియు ఆర్థిక ఒత్తిడికి ఎలా అనువదిస్తాయో ఇది నొక్కి చెబుతుంది.
చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు, ప్రభుత్వాలు సాధారణంగా పన్ను తగ్గింపులు మరియు సబ్సిడీ విస్తరణ, ఆర్థిక స్థలాన్ని కుదించడం ద్వారా షాక్‌లో కొంత భాగాన్ని గ్రహిస్తాయి. లావాదేవీ-అనుసంధాన పన్నులపై ఎక్కువగా ఆధారపడే వ్యవస్థలో, ఇటువంటి షాక్‌లు ఏకకాలంలో వినియోగాన్ని బలహీనపరుస్తాయి, GST తేలికను తగ్గించవచ్చు మరియు వ్యయ ఒత్తిడిని విస్తరింపజేస్తాయి, ఇది ప్రత్యక్ష ఆర్థిక ఒత్తిడిని సృష్టిస్తుంది.
గృహాలపై ప్రభావం
గృహ బ్యాలెన్స్ షీట్లు దేశీయ ఆర్థిక వ్యవస్థలోకి శక్తి అస్థిరతను ప్రసారం చేసే కీలక ఛానెల్‌ని వెల్లడిస్తాయి.
భారతదేశ GDPలో ప్రైవేట్ వినియోగం దాదాపు 61.4 శాతంగా ఉంది, అయినప్పటికీ గృహ బాధ్యతలు 2022లో GDPలో దాదాపు 36-37 శాతం నుండి 2025 నాటికి 41 శాతానికి పెరిగాయి, ద్రవ్యోల్బణ షాక్‌లకు సున్నితత్వం పెరుగుతుంది మరియు ఆదాయం పెరుగుదల మరియు రుణాల పెరుగుదల ద్వారా వినియోగం తక్కువగా ఉంటుందని సూచిస్తున్నాయి.
నికర ఆర్థిక పొదుపులు కూడా మరింత అస్థిరంగా మారాయి, ఇటీవలి త్రైమాసికాల్లో GDPలో దాదాపు 3-4 శాతానికి పడిపోయి 7.6 శాతానికి పుంజుకుంది, ఇది ఆర్థిక బఫర్‌ల బలహీనతను సూచిస్తుంది.
LPG సరఫరా గొలుసులకు అంతరాయాలు – వీటిలో 60 శాతానికి పైగా దిగుమతులపై ఆధారపడి ఉంటాయి – దీర్ఘ రీఫిల్ సైకిల్స్ మరియు స్థానిక కొరతగా మార్చబడ్డాయి, పరపతి పెరిగినప్పటికీ గృహ ఇంధన ఖర్చులను పెంచడం వలన, కరెంట్ షాక్ ద్వారా బహిర్గతం విస్తరించబడుతుంది.
అదే సమయంలో, భారతదేశ వ్యయ వ్యూహం మౌలిక సదుపాయాల ఆధారిత వృద్ధి వైపు మొగ్గు చూపింది. యూనియన్ బడ్జెట్ 2026–27 ప్రభావవంతమైన మూలధన వ్యయాన్ని ₹17.15 లక్షల కోట్లుగా ఉంచింది..
అటువంటి ఫ్రంట్-లోడెడ్ పెట్టుబడి దీర్ఘకాలిక ఉత్పాదక సామర్థ్యాన్ని బలపరుస్తుంది, అయితే ఇది సంక్షేమ స్టెబిలైజర్‌ల కోసం ఆర్థిక స్థలాన్ని కుదిస్తుంది. మహాత్మా గాంధీ జాతీయ గ్రామీణ ఉపాధి హామీ చట్టం కోసం కేటాయింపులు 2023–24లో ₹60,000 కోట్లకు పడిపోయాయి, ఇది మునుపటి సంవత్సరం సవరించిన అంచనా కంటే 33 శాతం తక్కువ; డిసెంబర్ 2022 నాటికి, రాష్ట్రాలు ఇప్పటికే అందుబాటులో ఉన్న నిధులలో 117 శాతం ఖర్చు చేశాయి, ₹8,449 కోట్లు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.
తక్కువ-వేతన వాతావరణంలో, దిగుమతి చేసుకున్న ఇంధన ద్రవ్యోల్బణం వాస్తవ ఆదాయాలను కుదిస్తుంది, అయితే రుణ సేవల బాధ్యతలు స్థిరంగా ఉంటాయి. అందువల్ల పెరుగుతున్న గృహ పరపతి స్థూల ఆర్థిక దుర్బలత్వం అవుతుంది, ప్రత్యేకించి ఆర్థిక విధానం ఆదాయ మద్దతు కంటే మూలధన నిర్మాణానికి ప్రాధాన్యతనిస్తుంది మరియు బాహ్య షాక్‌లు వినియోగాన్ని బలహీనపరుస్తాయి. గృహాలకు మించి, భౌగోళిక రాజకీయ అనిశ్చితి కార్పొరేట్ పెట్టుబడి మరియు క్రెడిట్ కేటాయింపులను కూడా రూపొందిస్తోంది.
పారిశ్రామిక రంగానికి చిక్కులు
భారతదేశ పారిశ్రామిక పురోగమనం ప్రభుత్వ పెట్టుబడితో అనుసంధానించబడిన మూలధన-ఇంటెన్సివ్ రంగాలలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమై ఉంది. పారిశ్రామిక ఉత్పత్తి డిసెంబర్ 2025లో 7.8 శాతం పెరిగింది, తయారీ రంగం సంవత్సరానికి 8.1 శాతం మరియు ఏప్రిల్-డిసెంబర్‌లో 4.8 శాతం పెరిగింది. ఎకనామిక్ సర్వే 2025-26 ప్రకారం, అధిక మరియు మధ్యతరహా-సాంకేతిక పరిశ్రమలు ఇప్పుడు ఉత్పత్తి విలువ జోడించిన 46 శాతం వాటాను కలిగి ఉన్నాయి.
దీనికి విరుద్ధంగా, కార్మిక-ఆధారిత పరిశ్రమలు బలహీనంగా ఉన్నాయి.
ప్రాజెక్ట్ ప్రకటనలు పెరుగుతున్నప్పటికీ ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు జాగ్రత్తగా ఉంటాయి.
CMIE (సెంటర్ ఫర్ మానిటరింగ్ ఇండియన్ ఎకానమీ) డేటా కొత్త ప్రాజెక్ట్ ప్రకటనలలో దాదాపు 80 శాతం ప్రైవేట్ సంస్థల వాటాను చూపుతుంది, అయితే 2022-23లో కేవలం 9 శాతం మాత్రమే పూర్తయింది, ఇది వేతన-అనుసంధాన ఆదాయం కంటే ఉత్పత్తి సామర్థ్యాన్ని విస్తరించే రికవరీని సూచిస్తుంది. ఇటీవలి ఆర్థిక స్థిరత్వ అంచనాలు బ్యాంకు బ్యాలెన్స్ షీట్లు దశాబ్దం క్రితం కంటే చాలా బలంగా ఉన్నాయని చూపుతున్నాయి.
అస్థిర ప్రపంచ వాతావరణంలో, ఈ ఆర్థిక బలం విస్తృత క్రెడిట్ విస్తరణ కంటే ఎక్కువ రిస్క్ సెలెక్టివిటీకి అనువదించింది.
ఇటీవలి LPG సంక్షోభం కారణంగా వాణిజ్య సిలిండర్‌ల కొరత కారణంగా రెస్టారెంట్‌లు, క్లౌడ్ కిచెన్‌లు మరియు చిన్న ఆహార వ్యాపారాలు మూసివేయవలసి వచ్చింది, గిగ్ వర్కర్ యూనియన్‌లు ఫుడ్ డెలివరీ ఆర్డర్‌లలో 50-60 శాతం క్షీణతను నివేదించాయి. అటువంటి షాక్‌లు శ్రమతో కూడుకున్న మరియు అనధికారిక రంగాలను అసమానంగా ప్రభావితం చేస్తాయి, ఇక్కడ ఆదాయాలు నేరుగా రోజువారీ డిమాండ్‌తో ముడిపడి ఉంటాయి మరియు సంస్థాగత రక్షణ లోపించాయి, మూలధన-ఇంటెన్సివ్ రంగాలు ఆర్థిక వ్యవస్థలో సాపేక్షంగా నిరోధించబడినప్పటికీ.
బాహ్య ఒత్తిళ్లు తీవ్రమవుతున్నందున, అవి ఆర్థిక ఐచ్ఛికత గురించి విస్తృతమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తాయి: ఏకీకరణ లక్ష్యాలను వదలివేయకుండా షాక్‌లను గ్రహించగల రాష్ట్ర సామర్థ్యం. ఆర్థిక లావాదేవీలపై ఆధారపడిన మూలధన వ్యయం మరియు ఆదాయాలతో ముడిపడి ఉన్న ఆర్థిక స్థలంతో, భౌగోళిక రాజకీయ అంతరాయాలు ప్రతి-చక్రీయ జోక్యానికి త్వరగా గదిని తగ్గించగలవు. అటువంటి సందర్భంలో, భారతదేశం తప్పనిసరిగా ఆదాయ-ఆధారిత డిమాండ్, మరింత స్థితిస్థాపకమైన రాబడి స్థావరాలు మరియు ఎక్కువ శక్తి వైవిధ్యం లేదా బాహ్య షాక్‌లను పునరావృతమయ్యే ఆర్థిక ఒత్తిడికి మూలంగా మార్చే ప్రమాదం వైపు తిరిగి సమతుల్యం చేసుకోవాలి.
(దీపాన్షు మోహన్ ప్రొఫెసర్ మరియు డీన్, OP జిందాల్ గ్లోబల్ విశ్వవిద్యాలయం. అతను LSEలో విజిటింగ్ ప్రొఫెసర్ మరియు ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో విజిటింగ్ అకడమిక్ ఫెలో. ఈ కాలమ్‌కు సక్షమ్ రాజ్ మరియు అదితి లాజరస్ సహకరించారు.)
